Legenda głosi, że przodkami kotów kartuskich są koty górskie z rejonu dzisiejszej Syrii, które zostały sprowadzone do Francji przez krzyżowców w XIII wieku (wielu z nich wstąpiło do zakonu kartuzów). Zgodne z prawdą historyczną jest to, że prawdopodobnie zostały sprowadzone do Francji z Afryki w XV wieku przez mnichów ze wspomnianego powyżej zakonu kartuzów. Są najstarszą rasą hodowaną w Europie. Pierwszy Chartreux został sprowadzony do USA w 1971 roku przez Helen i Johna Gammon La Jolla.

Budowa kota kartuskiego jest bardzo podobna do kota brytyjskiego krótkowłosego. Charakterystyczną różnicą między rasami jest budowa głowy: u kota brytyjskiego jest bardziej okrągła, u kota kartuskiego wpisana w trapez. Kot kartuski powinien mieć nos prosty, bez wyraźnego stopu (w przeciwieństwie do kotów brytyjskich krótkowłosych, które tę cechę odziedziczyły w procesie kształtowania rasy).

Są to koty bardzo inteligentne, łatwo się uczące np. włączania radia, otwierania zamków drzwi. Uwielbiają zabawę, potrafią aportować jak pies. Mają bardzo szybki refleks, a ze względu na wyjątkową łowność są bardzo cenione jako „tępiciele” drobnych gryzoni w niektórych rolniczych regionach Europy.

Koty kartuskie zwykle wiążą się z jedną osobą i chętnie towarzyszą jej w we wszelkich czynnościach domowych. Nie są agresywne i dlatego też są polecane dla dzieci, a także w roli towarzyszy dla innych zwierząt. Przepadają za pieszczotami. Miauczą bardzo rzadko, za to bardzo głośno mruczą. Niektóre wydają nawet szczebiotliwe dźwięki.

M.S.G.